Zachowek – mniej znane przypadki nabycia roszczenia o jego zapłatę

Powszechnie sądzi się, że roszczenie o zapłatę zachowku przysługuje członkom najbliższej rodziny spadkodawcy tylko wtedy, gdy zostaną pominięci w testamencie i istnieje majątek spadkowy, który umożliwia jego zapłatę. Jednak pogląd taki pomija istotne przypadki, kiedy roszczenie to również przysługuje.

Spadki nabyte od 18.10.2015 r. w większości z wykazem inwentarza

W dniu 18 października 2015 r. weszła w życie istotna zmiana prawa spadkowego. Do tego czasu spadki otwarte przed ta datą, tj. których spadkodawcy zmarli przed dniem 18 października 2015 r., a spadkobierca nie złożył w terminie sześciu miesięcy oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku to, co do zasady uznaje się, że spadkobierca taki przyjął spadek w sposób prosty. Oznacza to brak ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe. Na przykład jeśli ustalone aktywa spadku wynoszą 200 tys. zł, a pasywa 300 tys. zł, to spadkobierca odpowiada za wszystkie długi, tj. do 300 tys. zł. Przy czym od reguły tej istnieje kilka wyjątków, a najczęściej spotykanym jest ten, że jeśli spadkobierca w chwili otwarcia spadku był małoletni, to w braku złożenia w terminie takiego oświadczenia przyjmuje się, iż przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza. To znaczy z ograniczeniem odpowiedzialności za długi spadkowe do wartości stanu czynnego spadku. Jeśli chodzi o podany wyżej przykład to odpowiada za długi tylko do 200 tys. zł. Ponadto, gdy choć jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza (np. złożył w terminie takie oświadczenie lub był małoletni) to traktuje się, że również pozostali spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

Natomiast całkiem odmienna zasada dotyczy spadków otwartych od dnia 18 października 2015 r. lub później, a spadkobierca nie złożył w powyższym terminie takiego oświadczenia. Uznaje się bowiem, że każdy taki spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Wprowadzona reguła zatem bardzo wzmacnia ochronę spadkobierców.